Open Monumentendag 2026 toont Leuvens erfgoed ‘in goede handen’

Op zondag 13 september 2026 viert Leuven opnieuw Open Monumentendag. Binnen het nationale thema ‘In goede handen’ zet de stad dit jaar de mensen in de kijker die dagelijks zorg dragen voor het Leuvense erfgoed. Bezoekers krijgen uitzonderlijke kansen om monumenten, restauratieprojecten en herbestemde erfgoedsites te ontdekken. Tegelijk maken ze kennis met de eigenaars, restauratoren, architecten en erfgoedliefhebbers die deze plekken bewaren voor toekomstige generaties.

“Erfgoed krijgt pas een toekomst als we er vandaag zorg voor dragen", zegt schepen van onroerend erfgoed Dirk Vansina. "In Leuven bewaren we ons erfgoed niet onder een stolp: we geven historische gebouwen een nieuw leven, met respect voor wat ze vertellen én met ruimte voor wat ze morgen kunnen betekenen. Dat is voor mij de kracht van erfgoed: Erfgoed geeft een stad een gezicht. Het zijn plekken die Leuven herkenbaar maken en waarin Leuvenaars zichzelf en hun geschiedenis herkennen.”

Achter de schermen van erfgoedzorg
​Met Open Monumentendag brengt Leuven bezoekers niet alleen naar gerestaureerde monumenten, maar ook naar erfgoed dat vandaag nog volop in ontwikkeling is. De stad toont hoe monumenten dankzij jarenlange zorg, restauratie en herbestemming klaar worden gemaakt voor toekomstige generaties.

Bezoekers krijgen uitzonderlijk toegang tot de werf van Hal 9 op de Centrale Werkplaatsen in Kessel-Lo. Ook de voormalige Stadsschool nr. 6 opent haar deuren. Beide sites krijgen momenteel een nieuwe invulling en bieden een zeldzame inkijk in het proces dat aan een herbestemming voorafgaat.

Wie wil zien hoe zo'n traject er na voltooiing uitziet, kan terecht in de modernistische Woning Leclercq-Vandamme van architect Willy Van Der Meeren, laureaat van de Onroerenderfgoedprijs 2023. Daar is zichtbaar hoe het beschermde monument met veel respect voor het oorspronkelijke ontwerp werd gerestaureerd. Ook andere private panden openen hun deuren voor het publiek, zoals Huis De Warande in de Mechelsestraat, Villa Gai Soleil op de Tiensesteenweg en Huyze Verstraete in de Minderbroedersstraat.

Deze bezoeken bieden een unieke blik achter de schermen van het zorgproces dat nodig is om waardevol patrimonium klaar te maken voor toekomstige generaties gebruikers.

Hertogensite als erfgoedhub
​Een van de belangrijkste blikvangers van deze editie bevindt zich op en rond de Hertogensite. Op wandelafstand van elkaar kunnen bezoekers kennismaken met verschillende erfgoedlocaties die elk een nieuw hoofdstuk schrijven.

Zo opent het Justus Lipsiuscollege voor het eerst zijn deuren voor het grote publiek, loopt er een expo in het gerestaureerde Anatomisch Theater en krijgen bezoekers een exclusieve vooruitblik op het toekomstige Vesalius Museum. Daarnaast zijn er rondleidingen op de Hertogensite zelf en langs de restanten van de eerste Leuvense stadsomwalling. Ook Huyze Verstraete maakt deel uit van deze erfgoedcluster.

Samen met partner KU Leuven toont de stad hier hoe gebouwen die eeuwenlang een belangrijke rol speelden in onderwijs, wetenschap, gezondheidszorg en stadsontwikkeling vandaag zorgvuldig worden gerestaureerd, onderzocht of voorbereid op een nieuwe toekomst.

Nieuwe bestemmingen voor historische gebouwen
​Verschillende recent herbestemde gebouwen openen op zondag 13 september uitzonderlijk hun deuren voor het grote publiek. Bezoekers kunnen terecht bij de Zusters van Liefde in het Wit Huis Sint-Jacob en aansluitend genieten van een drankje in de kapel van Burenberg.

In Havenzicht leiden de architecten bezoekers persoonlijk rond door het gebouw dat zij nieuw leven inbliezen. Op de Paul van Ostaijensite ontdek je hoe historisch erfgoed dankzij een hedendaagse invulling opnieuw een betekenisvolle rol speelt in het stadsleven.

Ook enkele bijzondere verhalen sluiten nauw aan bij het thema. In Huis Delsart krijgen bezoekers een inkijk in hoe een historisch handelspand opnieuw bruist van vakmanschap. In De Hoorn, de geboorteplaats van Stella Artois, staat de succesvolle herbestemming van industrieel erfgoed centraal. Naar aanleiding van de honderdste verjaardag van Stella kunnen bezoekers niet alleen deelnemen aan een rondleiding door het iconische gebouw, maar ook aan een tapinitiatie. Zo maken ze kennis met het Leuvense brouwerijverleden én met de mensen die deze erfgoedsite een nieuwe functie gaven.

Ook de Universiteitsbibliotheek zet haar deuren open. Bezoekers ontdekken hoe het monument zich voorbereidt op zijn honderdste verjaardag in 2028 en hoe restauratoren en erfgoedspecialisten dagelijks zorg dragen voor zowel het gebouw als de waardevolle collecties. Een speciaal calamiteitenparcours biedt bovendien een unieke blik achter de schermen van die erfgoedzorg.

Meer dan twintig locaties open
​Verspreid over Leuven, Heverlee en Kessel-Lo openen meer dan twintig erfgoedsites hun deuren. Naast rondleidingen kunnen bezoekers genieten van tentoonstellingen, lezingen, concerten, wandelingen en activiteiten voor gezinnen.

Bijzondere aandacht gaat dit jaar naar muzikaal erfgoed, met orgel- en beiaardconcerten onder de noemer ‘Leuven orgelt & beiert’.

PRAKTISCH
​​
​Open Monumentendag Leuven
​Zondag 13 september 2026, van 10 tot 18 uur
​​
​Alle activiteiten zijn gratis.
​​
​Het volledige programma van Open Monumentendag Leuven vind je vanaf 13 augustus op www.leuven.be/openmonumentendag. Wie liever een gedrukte brochure raadpleegt, kan vanaf 13 augustus 2026 gratis een exemplaar meenemen op verschillende locaties in de stad, waaronder het stadskantoor, de Leuvense bibliotheken, Visit Leuven en diverse andere publieke locaties.
​​
​Voor een aantal rondleidingen en activiteiten is vooraf inschrijven vereist. Plaatsen kunnen vanaf maandag 17 augustus 10 uur gereserveerd worden via de website of aan de balie van Visit Leuven.

Anatomisch theaterAnatomisch theater

Hertogensite Leuven Instituut MaisinJustus Lipsiuscollege

Eerste stadsomwallingStadsschool nr. 6Villa Gai SoleilWoning Leclerq-Vandamme

Huis DelsartHavenzichtLeuven orgelt en beiertDe Hoorn

Huyze VerstraeteBurenbergWit HuisWarande

Paul van OstaijensiteHal 9Universiteitsbibliotheek

Open Monumentendag

Met het thema ‘In goede handen’ zet Open Monumentendag de mensen die zorg dragen voor onze monumenten en historische plekken in de kijker.

Stad Leuven

^{De foto’s bij dit persbericht zijn uitsluitend bestemd voor gebruik door de pers. Ze mogen enkel worden ingezet in journalistieke berichtgeving en nieuwskanalen in het kader van dit onderwerp. Het is niet toegestaan deze beelden te gebruiken voor politieke doeleinden, verkiezingscommunicatie, commerciële campagnes of andere vormen van promotionele communicatie.}