Unieke inkijk bij archeologische opgravingen binnentuin stadhuis op 6 december
Leuven onthult opnieuw een stukje geschiedenis. In de binnentuin van het historische stadhuis hebben archeologen resten blootgelegd van een natuurstenen woning uit de 12e-13e eeuw. Het gaat om een van de oudst gekende stenen woningen die ooit in Leuven werden teruggevonden. Op zaterdag 6 december opent de stad uitzonderlijk de poort van het Vrijthof, zodat iedereen deze bijzondere opgravingen van dichtbij kan bekijken.
In oktober startten de restauratiewerken aan het stadhuis, met onder andere een archeologisch onderzoek in het Vrijthof, de binnentuin van het gebouw. Daarbij legden de archeologen van Monument Vandekerckhove de indrukwekkende resten bloot van de natuurstenen woning ‘De Steen’.
Opmerkelijke vondst
Van het huis zijn delen van muren en een zuil zichtbaar, gebouwd uit grote blokken ijzerzandsteen. Op basis van het bouwmateriaal en scherven van gebruiksaardewerk dateren de onderzoekers het gebouw in de 12e-13e eeuw. Dat maakt de vondst bijzonder, want in die tijd waren de meeste Leuvense huizen nog van hout of vakwerk.
Onder ‘De Steen’ kwamen nog oudere sporen aan het licht: paalkuilen van een houten constructie en een afvalkuil met dierlijke botten en keramiek. Deze vondsten kunnen meer inzicht geven in het dagelijkse leven van de middeleeuwse bewoners van Leuven.
De stad wist al dat er resten in de bodem zaten. Bij de aanleg van de binnentuin in 1980 voerde de KU Leuven een kleinschalig archeologisch onderzoek uit dat aantoonde dat er opvallende sporen waren bewaard. Toen konden ze de site enkel beperkt onderzoeken. Daarom is er nu een volledige opgraving van het Vrijthof.
Van patriciërswoning tot stadhuis
‘De Steen’ was een voorname woning aan de toenmalige Proefstraat (nu Naamsestraat) en behoorde toe aan invloedrijke families. Het gebouw werd in 1263 voor het eerst vermeld. De muren waren meer dan een meter dik en tonen aan hoe robuust het huis was.
In het begin van de 15e eeuw werd het gebouw gedeeltelijk afgebroken om plaats te maken voor het gotische stadhuis. De nu blootgelegde resten vormen de laatste tastbare getuigen van die overgangsperiode.
Een blik op het verleden
Deze vondsten tonen hoe het centrum van Leuven veranderde rond 1439. Toen werd er ruimte gecreëerd voor de bouw van het gotische voorhuis: de romaanse Sint-Pieterskerk werd vervangen door de huidige gotische kerk, het kerkhof werd kleiner en stenen patriciërswoningen - waaronder ‘De Steen’ - werden afgebroken. Sommige delen van die woningen zijn nu zichtbaar, andere vormen nog altijd de kelders van het stadhuis.
“Deze ontdekking is opnieuw een bevestiging van de fascinerende geschiedenis die letterlijk onder onze voeten ligt. ‘De Steen’ vertelt het verhaal van een bloeiende stad in volle ontwikkeling, zelfs nog vóór het iconische stadhuis werd gebouwd. Door deze resten zorgvuldig te onderzoeken en te bewaren, geven we Leuvenaars én bezoekers de kans om dat verhaal beter te begrijpen. Het is onze verantwoordelijkheid om dit erfgoed te koesteren en met respect door te geven aan toekomstige generaties”, zegt schepen van monumenten en onroerend erfgoed Dirk Vansina.
Wat gebeurt er met de vondsten?
De natuurstenen resten worden zoveel mogelijk bewaard en opnieuw toegedekt. Andere vondsten, zoals munten, keramiek en dierlijke botten worden verder onderzocht. Zo ontstaat stap voor stap een rijker beeld van het leven in Leuven vóór de bouw van het stadhuis. Na het onderzoek worden de vondsten bewaard in het erkende archeologisch depot van de provincie, waar ze beschikbaar blijven voor tentoonstellingen en verder onderzoek.
Vrijthof wordt groene oase
Na de opgravingen in het Vrijthof wordt de plek ingericht als een groene binnentuin. Ondergrondse regenwaterputten zullen regenwater opvangen voor hergebruik en infiltratie. Er komt ook een hellend pad tussen de Naamsestraat en de nieuwe antichambre van het stadhuis.
Nog meer archeologisch onderzoek
Bij de verdere restauratie van het stadhuis zullen nog graafwerken gebeuren. Ook daar zal archeologisch onderzoek nodig zijn. De stad hoopt dat ook die sporen goed bewaard zijn, zodat ze het verhaal van het stadhuis verder kunnen aanvullen.
De toekomstige archeologische onderzoeken gebeuren op moeilijk bereikbare plaatsen. Daarom wil de stad deze kans benutten om Leuvenaars de kans te geven om deze resten van het oudste Leuven van dichtbij te bekijken.
Kom kijken op 6 december
Op zaterdag 6 december tussen 12 en 16 uur kan iedereen de opgravingen in het Vrijthof komen bekijken. De poort van het stadhuis aan de Naamsestraat gaat open voor een unieke blik achter de schermen. Archeologen zijn aanwezig om uitleg te geven. Inschrijven is niet nodig.
