Wereldlichtjesdag, geen kind zo aanwezig als het kind dat je mist

Dinsdag 21 november 2017 — Geen maand zo verbonden met familie en samenzijn als december. Voor sommige mensen zijn net deze dagen het moeilijkst, omdat zij iemand moeten missen. Zeker wanneer het om een levenloos geboren of overleden kind gaat, kan het moeilijk zijn om ruimte of begrip te vinden. De stad Leuven meent dat lokale besturen een bijzondere rol kunnen spelen om in deze periode ook de kinderen die ons te vroeg ontnomen werden, te herdenken. Daarom start de stad met een uitgebreid, taboedoorbrekend programma rond rouw en verlies en breidt haar jaarlijkse nocturne op de Stadsbegraafplaats uit naar een tweede begraafplaats.

Op Wereldlichtjesdag, iedere tweede zondag van december, worden overal ter wereld overleden kinderen herdacht met een kaarsje. Door de verschillende tijdzones, ontrolt zich zo een lint van licht over de aarde. Het is een universeel ritueel dat invulling biedt aan een heel persoonlijk verlies. Ook als gemeenschap zijn we een belangrijke schakel om steun te bieden aan ouders, familie en vrienden, door collectief dit verlies te helpen dragen. Vandaag, 21 november, stelde de stad Leuven daarom haar nieuwe programma rond Wereldlichtjesdag voor in de sterretjestuin van de Stadsbegraafplaats.

Wereldlichtjesdag
“Een kind verliezen tijdens de zwangerschap of bij de geboorte, of je kinderwens moeten loslaten bij onvruchtbaarheid, kan voor ouders hartverscheurend zijn”, vertelt Bieke Verlinden, schepen van sociale zaken. “Toch hangt er nog steeds een zeker taboe over het thema. We weten als samenleving niet altijd goed hoe er ruimte voor te maken. Men mist immers iets wat ‘nog niet bestond’… En toch: doordat zwangerschappen vandaag in toenemende mate gepland en gewenst zijn dankzij de vele mogelijkheden tot gezinsplanning, wordt het ook steeds moeilijker om een zwangerschap te verliezen. Ouders moeten ruimte krijgen om zich te hechten, herinneringsbeelden op te bouwen, afscheid te nemen. Als stad kunnen we mee die ruimte en steun creëren.”

De stad Leuven en het Huis van het Kind Leuven organiseren daarom voor het tweede jaar op rij een nocturne voor Wereldlichtjesdag. Op zondag 10 december kan men vanaf 19 uur terecht op de Stadsbegraafplaats en begraafplaats Diestseveld voor een sereen lichtritueel. De stad laat op alle Leuvense begraafplaatsen op ieder kindergraf een kaarsje aansteken als teken van gedeeld verlies. In de sterretjestuin komt opnieuw de lichtinstallatie Twinkle*, die de stad vorig jaar liet ontwerpen door Sacred Places. Ouders, familie, vrienden of anderen die in een verlies willen delen, kunnen een kaarsje bijdragen aan de installatie, die zo aangroeit tot een wolk van lichtjes. “De lichtinstallatie symboliseert collectief verlies”, zegt schepen Verlinden. “Daar ligt bij uitstek een rol voor lokaal beleid: als gemeenschap ouders erkennen in hun rouw en hen samen (ruimte voor) steun en troost bieden. Het bevestigt de betekenis van iemands kind, hoe kort het er ook was.”

Leuvens programma rond rouw en verlies
Om die reden lanceert stad Leuven vanaf dit jaar ook een uitgebreid programma rond rouw en verlies (zie bijlage). Zo wil ze in de aanloop naar Wereldlichtjesdag de thema’s breed, op verschillende manieren en zonder taboes bespreekbaar helpen maken.

“Leuven was al langer op deze weg. In 2009 richtte de stad als eerste in Vlaanderen een ‘sterretjestuin’ in op de Stadsbegraafplaats”, zegt Murielle Mattelaer, coördinator van het Huis van het kind Leuven. De tuin is een serene begraafplek voor ongeboren kinderen, waar ouders rust vinden en waar hun verlies gedeeld wordt. Ouders kunnen een sterretje laten graveren met de (koos)naam van hun kindje. “Via het Huis van het Kind Leuven kregen we het signaal dat er behoefte is aan meer erkenning en ruimte voor ouders na het verlies van een zwangerschap of kind, en daar gingen we dan ook meteen mee aan de slag.”

De stad Leuven werkte, in overleg met een heleboel partners, ook een uitgebreid programma uit dat op verschillende manieren aandacht schenkt aan verlies, rouwverwerking en troost. Zo zijn er lezingen door professor Manu Keirse en rouwdeskundige Marleen Vertommen, het theaterstuk “GIF” van De Theaterfactorij over het verlies van een kind, en draait culturele partner Cinema ZED een film over het thema. “We willen de taboes die er misschien nog zijn zo veel mogelijk doorbreken en ruimte maken om het gesprek aan te gaan. Maar ook om gewoon te zeggen: ‘dit was jouw kind, en we missen het samen’”, besluit schepen Bieke Verlinden.

Persmoment Wereldlichtjesdag
Voorafgaand aan de nocturne op zondag 10 december vindt eveneens een persmoment plaats om 18.30 uur in de sterretjestuin op de Stadsbegraafplaats (Nieuwe Kerkhofdreef. 3001 Heverlee). Vanaf 19.00 vragen we uit eerbied voor de bezoekers in alle stilte en zonder camera’s ruimte te maken voor de herdenking.

Als je graag één van de activiteiten uit het programma rond rouw en verlies bijwoont, geef dan een seintje op veva.degroote@leuven.be. Er zijn telkens enkele plaatsen gereserveerd voor journalisten.

Hilde Wouters (ploegbaas groenaanleg en -onderhoud), Bieke Verlinden (schepen van sociale zaken), Veva De Groote (projectdeskundige gezinsvriendelijkheid en armoedebestrijding), Roel Van Roosbroeck (verantwoordelijke begraafplaatsen)

Contacteer ons

Myriam Fannes

schepen van begraafplaatsen, senioren, stadsreiniging en openbaar groen

Murielle Mattelaer

Beleidsadviseur opvang en opvoeding en coordinator Huis van het Kind Leuven

Veva De Groote

projectdeskundige gezinsvriendelijkheid en armoedebestrijding